O‘zbekistonda mahalla shunchaki ma’muriy birlik emas. Bu ko‘p asrlik o‘zaro yordam, hamjihatlik va mas’uliyat an’analarini o‘zida mujassam etgan noyob ijtimoiy institutdir. Zero, aynan mahalla darajasida ishonch muhiti shakllanadi, muhtojlarni qo‘llab-quvvatlash, yoshlar tarbiyasi va oilaviy qadriyatlar mustahkamlanadi.
So‘nggi yillarda mahallaning roli sezilarli darajada oshdi. U aholini manzilli ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy muammolarning oldini olish, bandligini ta’minlash va jamoat tartibini mustahkamlashning ta’sirchan vositasiga aylandi. Bu jarayonda bugungi kunda har bir mahalla darajasida o‘zaro muvofiqlashtirish va hamkorlikning eng muhim mexanizmi bo‘lgan "mahalla yettiligi"ning universal modeli alohida ahamiyat kasb etmoqda.
"Mahalla yettiligi" tarkibiga aholining muammolarini o‘z vaqtida aniqlash va ularni hal etishning samarali yo‘llarini topishdek umumiy maqsad yo‘lida birlashgan asosiy tuzilmalar va jamoatchilik institutlari vakillari kiradi. Bunday model oilalar, yoshlar, xotin-qizlar, keksalar va aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlari bilan tizimli ishlash imkonini beradi. Uning asosiy afzalligi — kompleks yondashuv va har bir ishtirokchining shaxsiy mas’uliyatidir.
Aynan "mahalla yettiligi"ning izchil faoliyati tufayli huquqbuzarliklar profilaktikasi kuchaymoqda. Ijtimoiy sheriklik rivojlanib, joylarda bandlik va tadbirkorlik faolligi darajasi oshmoqda. Mahalla davlat va fuqarolar o‘rtasidagi muloqot maydoniga aylanmoqda, bu yerda har bir inson o‘zining ahamiyatini va jamiyatdagi jarayonlarga daxldorligini his qilmoqda.
2026-yilning “Mahallalarni rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili” deb e’lon qilingani bu institutni yanada takomillashtirishga yangi sur’at bag‘ishlaydi. Bu yerda gap mahallalarning nafaqat vakolatlarini kengaytirish, balki ulardagi kadrlarning kasbiy salohiyatini oshirish, jarayonlarni raqamlashtirish, moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, jamoatchilik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash haqida bormoqda.
Rivojlangan mahalla — mustahkam oila, faol yoshlar, ijtimoiy adolat va barqaror taraqqiyot degani. Shu ma’noda, "mahalla yettiligi"ning universal modeli davlat dasturlari va odamlarning real ehtiyojlari o‘rtasida eng muhim bog‘lovchi bo‘g‘in bo‘lib xizmat qilmoqda.
Shunday qilib, davlat rahbari belgilab bergan yo‘nalish har bir fuqaro davlatning g‘amxo‘rligini va mamlakat kelajagiga daxldorligini his qiladigan ahil, mas’uliyatli va barqaror jamiyatni shakllantirishga qaratilgan. Mahallalarni rivojlantirish bir martalik chora emas, balki O‘zbekistonning barqarorligi, farovonligi va ravnaqi yo‘lidagi strategik tanlovdir.
Belgilangan vazifalar rasmiy yondashuvni emas, balki hokimiyatning barcha darajalarida chuqur va tizimli ishlashni talab qiladi. Huquqiy bazani yanada takomillashtirish, jarayonning barcha ishtirokchilari vakolatlarini aniq chegaralash va mas’uliyatini oshirishga qaratilgan faol qonun ijodkorligi faoliyatisiz mahalla institutini rivojlantirish mumkin emas. Bu borada nafaqat qonunlar qabul qilinishini, balki joylarda ularning ijrosi ustidan ta’sirchan parlament nazoratini ta’minlovchi institut sifatida parlament alohida o‘rin tutadi.
Biz, O‘zXDP a’zolari ishonchimiz komilki, Prezident tomonidan belgilab berilgan tashabbuslarni muvaffaqiyatli amalga oshirishning asosiy sharti aholi bilan doimiy va jonli muloqot bo‘lib qolmoqda. Aynan fuqarolar bilan bevosita muloqot qilish, mahallalarda bevosita uchrashuvlar o‘tkazish, odamlarning murojaat va takliflarini o‘rganish orqali jamiyatning real muammolari va kutayotgan natijalari haqida xolis tasavvur shakllanadi. Bunday muloqot qabul qilinayotgan qarorlarni aniq mazmun bilan to‘ldirish, ularni oilalar va fuqarolarning real ehtiyojlariga yo‘naltirish imkonini beradi.
2026-yilning “Mahallalarni rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili” deb e’lon qilinishi — bu qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat, o‘zini o‘zi boshqarish organlari va jamiyatning sa’y-harakatlarini birlashtirishni talab qiladigan strategik qadamdir. Ishonch, mas’uliyat va hamjihatlik bor joyda ahil jamiyat shakllanadi, mahalla esa bu jarayonda asosiy bo‘g‘in vazifasini bajaradi.
Chuqur o‘ylangan qonunchilik bazasi, ta’sirchan parlament nazorati va xalq bilan doimiy muloqot bilan mustahkamlangan "mahalla yettiligi"ning universal modeli barqaror rivojlanishning samarali vositasiga aylanishi mumkin. Aynan shunday yondashuv belgilangan vazifalarni real natijalarga aylantirish, aholi turmush darajasini oshirish va mamlakatda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlash imkonini beradi.
Irina TOKARЕVA,
Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati,
O‘zXDP fraksiyasi a’zosi.